• Astelehena, Ekaina 29th, 2020

Josu Naberanek iberiera deszifratzeko ekarpen interesgarria egin du liburu berriarekin.

Gero eta ikerle euskaldun gehiago arreta jartzen ari dira ondoan izan dugun eta orain arte ikusi nahi izan ez dugun hizkuntzan: iberiera, Kanariar uhartetatik Italiaraino Iberia eta Akitania osoan zehar hitz egiten zen hizkuntza.

Nahiz eta iberieraz idatzita 4.000 testutik  gora eduki (txanponak barne) ezikusiarena egin eta botereak 2.000 urtez lurpean eduki nahi izan duen hizkuntza da. Zergatik?

Euskaliberismoa ez da berria, eta Humboldtek eman zion indar handia, toponimian oinarrituta, bi hizkuntzen arteko hainbat lotura agerian jarri zuenean.

Gero frankismoan teoria hori erabat estali zuten eta frankismo ostean berdin jarraitu nahi izan da baina joera aldatzen ari da. Katalanak izan dira gauza batzuk erabat argitu dituztenak, zenbakiak, eta gero eta lotura gehiago agerian jartzen ari dira.

Egoera berri honetan kokatu behar dugu Josu Naberanek idatzitako liburu berria. Euskeraren jatorriari buruz duen ezagutzan oinarritua (gogoan izan behar dugu gai horri buruz idatzi zuen liburua) azken urte hauetan iberiera ikertzeari ekin dio eta liburu berri hau horren emaitza da.

Aurkezpena

“Lehen euskera” deritzodana, Mendebal Europan gure arbaso zaharrenek egin zuten hizkuntza da. Onomatopeiazko berbots silaba bakarra, zeinuz, keinuz, doinueraz eta eskuen mugimendu ugariz lagundua. Hitz bakanak izan arren, orduan behar zituzten oinarrizko kontzeptu guztiak adierazteko gai ziren: aditzen bidez (IN, AN, ON), espazio-denborarako UN eta genitibo/zirkunstantzial gisako EN partikula boteretsuaz baliatuz.

Hizkera hark jauzi erabakiorra izan zuen duela 18.000 urte inguru, paleolito aldiko koba atarietako sueteen inguruan: lehen euskeraren erro beraietan oinarrituta, bi silabako hizkera eraiki zuten. Hizkera garatu hura euskal/iberiera izan zen eta, duela 10.000 urte, mundu zabalera hedatu zen, duela madaleine-emigrazioarekin.

Nekazaritza sortu zenean, aldiz, euskal talde bakoitza lurralde ezberdinetan egondu zen: batzuk orduko “euskal herrietako” eremu zabalean, eta besteak Levanten eta Hegoaldean. Horregatik, batetik euskera eta bestetik iberiera bereizten hasi ziren, arestian hizkuntza bera zenetik bi dialekto sortuz. Iberierari dagokionez, duela 2.000 urte desagertu zen, baina ez aztarnarik utzi gabe.

Larramendi izan zen lehena, beste arlo askotan bezala, euskeraren eta iberieraren antzekotasunaz jabetu zena; gero Von Humbolt alemaniarra eta Astarloa durangarra oinarritu ziren harengan, eta hauek biok Sabino Arana konbentzitu zuten.

Erosteko

visionnet-libros.com Papel http://www.visionnet-libros.com/index.php?route=product/product&product_id=80221
Google PDF https://play.google.com/store/books/details?id=Q0zsDwAAQBAJ
Amazon POD https://www.amazon.es/gp/product/8417867775
Casa del Libro PDF http://www.casadellibro.com/afiliados/homeAfiliado?ca=29953&idproducto=11605166

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
Sarrera honen iruzkinak jarrai ditzakezu ondorengo rss jarioaren bitartez: RSS 2.0
You can leave a response, or trackback from your own site.
Iruzkina gehitu