Aukeratutako etiketa ◊ altuna ◊

• Osteguna, Maiatza 20th, 2021

Iruña-Veleiako III. Biltzarra

Azken ikerketak / Epaiketa / Betidaniko euskalduntzea / Vatikanoa

Aurkezpena

Iruña-Veleiak tristezia eta poztasuna ematen dizkigu aldi berean. Tristezia, batetik, UPVko Letren Fakultateak, Eusko Jaurlaritzak, Arabako Foru Aldundiak eta hedabide gehienek altxor hau ezkutatzeko eta suntsitzeko nola egin duten lan ikusi dugulako. Bestetik, altxor handi hau topatu zuten bi kideak, Eliseok eta Oskarrek, nola zigortzen ari diren ikusten ari garelako. Eta hirugarrenik, herri honen babesle izan behar diren erakunde gehienak eta prestigioko pertsona asko, 12 urte hauetan, ostrukarena egiten ari direlako.

Baina Iruña-Veleiak alaitasun eta indar handia ere ematen dizkigu. Besteak beste, gure hizkuntzaren jatorriaren ikerketan bide berri eta oso aberatsa eskaintzen digulako, Mitxelenak zabalduko teoriaren atal batzuk zuzendu behar direla erakutsi digulako, EITB eta Alberto Santana bultzatzen ari diren euskalduntze berantiarra pikutara bidali duelako eta kristautasunaz Vatikanoak kontatzen digun historia monolitikoa hautsi duelako. Eta Iruña-Veleiari esker jende on eta prestu asko ezagutu ahal izan dugulako, begiak ireki dizkigulako eta, gai horri esker, nor dagoen euskeraren, kulturaren eta ondarearen alde eta nor dagoen kontra bereiztu dezakegulako.

Lehenengo biltzarrean faltsukeriaren zein egiazkotasunaren aldeko alderdi biak gonbidatu genituen, eztabaida piztu nahi genuelako, aurreiritzirik gabe. Baina faltsukeriaren aldekoak ez zuten etorri nahi izan eta gu geuk euren argudioak azaldu behar izan genituen. Bigarren biltzarrean grafitoen altxorrean eta eztadaida zientifikoan sakondu genuen.

Eta hirugarren biltzar honetan lau mahai inguru izango ditugu: batetik azken ikerketen berri izango dugu lau ikerleren eskutik. Ondoren epaiketan gertatutakoa eta baita espainiar justizia sistematik euskaldunok zer espero dezakegun argiago ikusi ahal izango dugu. Arratsaldez betidaniko euskalduntzea hobeto ezagutzeko bi hizlari izango ditugu eta, amaitzeko, grafitoen gai erlijioesen atzetik dauden kontu interesgarri asko ezagutzeko parada izango dugu.

Azkenik, amaierako Eskerraldian, bidelagun izan ditugunak gogoan izango ditugu, besteak beste, jadanik gure artean ez dauden Emilio Ilarregi eta Iñaki Aldekoa.

Egitaraua

Maiatzak 29, larunbata

09:30 Harrera

09:45 Mahaingurua: Grafitoei buruzko azken ikerketak

Antonio Rodriguez Colmenero: Veleia romana: un primer intento de sĂ­ntesis

Mari Carmen Basterretxea Urrosolo: Iruña-Veliako material etnografikoa

Miguel Thomson Okatsu: La reproducibilidad de los grafitos de Iruña-Veleia y su consistencia con hallazgos previos en el yacimiento apoyan su autenticidad

Josu Naberan Naberan: Hizkuntzalarien Zientzia Veleiako Iruñan

11:45 Atsedenaldia

12:15 Mahaingurua: Iruña-Veleia lurperatu ezin izan duen epaiketa

Felix Rodrigo Mora: Derecho consuetudinario frente a derecho romano y derecho positivo

Patxi Alaña Arrinda. Iruña-Veleia: justiziaren aurkako epaiketa

14: 00 Bazkaria

16:00 Mahaingurua: Betidaniko euskalduntzea

Aitzol Altuna Ensunza: Euskalduntze berantiarra salatzen

Joseba Mintegi Eskisabel: Euskaliberieraren presentzia penintsula osoko I-V mendeetako hilarrietan

17:45 Atsedenaldia

18:15 Mahaingurua: Vatikanoa euskal kristasutasunaren hastapenaren aurka?

Paulo Arrieta Aizpuru: Karistiar eukaristia, zenbakiak, jokuak, palindromoak, anbigramatikoak , etab.

Nekane Jurado Perez: La corriente subterrånea que riega Iruña-Veleia

19:45 Eskerraldia: Emilio Ilarregi, Iñaki Aldekoa


20:00 Amaiera

Maiatzak 30, igandea

11:00 Bisita gidatua Iruña-Veleiako indusketan

Aurrez aurre eta online bidezko izenemateak

Bi modutara eskainiko da: aurrez aurre eta online.

Aurrez aurreko biltzarrean izena ematea: 40 € (bazkaria eta liburuxka barne).
Bazkaririk gabe 25 €.
Ikasle edo langabetuek: 15 €
Onlineko biltzarrean izena ematea, zoom bidez: 10 €
Igandeko bisita gidatua doakoa da.

Izena emateko datuak hemen sartu: https://forms.gle/7kaBMWFc2eMLmY4q8

Laboral Kutxa: ES96 3035-0038-91-0380091003 (abonuan izen-abizenak jarri)

Informazioa: irunaveleiamartxan@gmail.com

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Asteartea, Azaroa 01st, 2016

Aurreko post batean ETBko Euskalduntze Berantiarrari buruzko dokumentala salatzen duen idazkiaren berri eman genuen.

Eztabaida zabaltzeko, hitzaldi bat antolatu da datorren astelehenean Kafe Antzokian:

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Astelehena, Uztaila 25th, 2016

Alberto Santanak ETBrako egin duen dokumentalak dio gure toponimo eta hidronimo nagusiak (Gorbea, Anboto, Deba, Nerbioi, Oka) zeltak direla.

Aitzol Altunak ondorengo proposamenak ematen ditu berak egindako laburpenean, Euskaltzaindiaren Hiztegia oinarritzat hartuta (proposamen hutsak dira, eztabaidarako, baina euskal izenak izateko oinarri guztia dute):

Gorbea Goi= altos Or(u)bea= Solar

Anboto: Anbo: “Anbo, anbua: (el) zĂĄngano (de abejas)” Anbo: “cepa, trozo de tronco cortado a cercĂ©n (enteramente y en redondo)”  Anbotu “Secarse el trigo, quedando blanquecino el tallo y sin granos la espiga”.  

Oka: EstornĂ©s Lasak, “Osca, Oka, Euska” eta horrelakoek erro bardina dutela zioen “Sk” fonema. 

Nerbioi: Nerva edo Nerua da aintzinako izen erromatarra: latinez dago nire ustez. Garaiko erromatar enperadore baten izena da, gainera MiNerva ere badugu, uren jainkosa. 

Deba: zalantzak ditut, indoeuropearra bada, bakarra da, euskarazko toponimiaz inguraturik ¥!  Avilan ere Mingorria deitzen den herri bat dago, azalpena bardina litzateke: hizkuntza hori hitz egiten duen jende andana bat joan zen bertara historiako momentu batean. Debaren kasuan erromatar legionarioak, Mingorriaren kasuan euskaldun harginak XVI. mendean.

Horrez gain, Aitzolek dio Santanaren argudioetako bat dela toponimia nagusia euskeraz ez egotea, eta ez dela deskriptiboa, baina ez duela adibide gehiagorik ematen dio. Hona hemen Aitzolek gehitutakoa:

Ikus dezagun horrela bada: EAE mendi toponimia nagusia: Aitzkorri (Aitxuri 1551), Unkilla (Aratz 1442), Aralar (Txindoki 1342), Urbasa, Andia, Aramotz eta Elgea-
 zer ez da euskara?
Anboto ondoko mendiak: Alluitz, Atx-txiki, Mugarra, Eskubaratz edo Aramotz mendilerroa
 zer ez da euskara? Gorbea ondokoak: Bolonburu, Lekanda, Aldamin
 zer ez da euskara?
Ibaiak: Ibaizabal, Urola, Urumea, Oiartzun, (I)bayas, Zadorra
 zer ez da euskara?

Bestetik, azken Jatorriberrin jarri dugun moduan, Jabier Goitiak Gorbea, Anboto, Deba, Nerbioi, Oka eta Brigarako proposamen hauek egin ditu:

Vasconiako historia bat_toponimia

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Ostirala, Uztaila 01st, 2016

Lehoinabarra blogean Aitzolek 19 puntutan maisuki laburtu du ETBk finantzatu duen dokumental horren akatsik nagusienak. Merezi du irakurtzea, Alberto Santana Aldundiko kultura arloko funtzionarioak eta Joseba Abaitua Deustuko Unibertsitateko informatika irakasleak gure teilatuaren aurka bota dituzten harrikadak noraino doazen ulertzeko:

Hona hemen Aitzolek egindako laburpenaren laburpena (hobe bere testu osoa irakurtzea):

1. Dokumentalak ez du azaltzen hipotesi hau nondik datorren, gainera “gaurko hipotesia” dela aditzera ematen du behin eta berriro! ez du esaten 1925. urtekoa dela

2. Dokumentalak ez du esaten hipotesia KONTRA DITUENAK. Gure historialari handi guztiak: Jimeno Jurio, B. Estornes Lasa, Arturo Campion, Juan Plazaola, Andres de Mañarikua
.

Gaurkoak: Jose Luis Orella Unzue, Eduardo Martinez Aznar, Tomås Urzainqui. Linguisten artean kontra: Koldo Mitxelena edo Henrike Knörr. Eta Espainolen artean kontra: J. Caro Baroja, Antonio Bellido, R. Menendez Pidal edo Antonio Tovar.

3. Hizkuntzalari, arkeologo eta abarrek “euskalduntze berantiarren” ALDE daudela dio dokumentalak. Baina ez du izen bat bera eman.

4. Hipotesi honen alde dokumental osoan Joseba Abaitua linguista agertzen da soilik (eta Alberto Santana noski). Bere lana Deustuko Unibertsitatean hizkuntza garaikideak dira (idiomas MODERNOS). Zer daki hizkuntza indoeuroparrez? Linkedin-en: Department of Modern Languages 


5. Zergatik dio Santanak zelta hitz egiten zela gaurko Araba-Gipuzkoa-Bizkaian? Ez du hitz bat ere aportatzen hori demostratzeko: hilarri baten, txanpon baten…

6. San BeltrĂĄn de Commiges agertzen da Akitaniako euskararen adierazgarri, baina hau zalantzazkoa da: San Jeronimoren esanetan (372-420) Pompeyo Strabonek San BeltrĂĄn de Commiges (Lugdunm Convenarun) baskoiez birpopulatua zuen (Sertoriano gudak, K.a 75. urtean), Iruñekoak direla gehitzen du


7. Dokumentalak Pirinioen hegoaldean ez direla euskal hitzik agertu dio, gero gutxi daudela. Baina pila bat daude eta erromatar garaiko Euskal Herri guztien lurraldeetan eta haratago.

8. Agertzen dan Euskal leinu edo erromatar aurretiko herrien mapa oso okerra-ankerra da, edo hipotesi berri bat da, inon ez dokumentatua.

9. Ezin da gaurko probintziez hitz egin erromatar garaian arintasun horrekin, anakronismo hutsa da: “Bizkaian ez zan euskararik hitz egiten”, historialari batek ezin du hori esan: Karistioek ez zuten euskaraz hitz egiten esan beharko du (baina Arabako karistioak bai hilarrien arabera, horrek ez du zentzurik).

10. Gorrotxategik dokumentalean argi uzten du ez duela hipotesia onartzen.

11. Iruña-Veleiako ostrakak faltsuak direla dio, baina auzitan daudela da egia. Gainera ez du esaten lehenago ere euskal hitz bi agertu zirela bertan, mende bat lehenago: “Illuna” eta “Tichia”

12. Toponimiaz dio: “Aipatutako ibai eta mendi gailurrek ez dute euskal izenik”: baina 5 bakarrik ematen ditu dokumental osoan, milaka eta milaken artean. Gainera Gorbea, Anboto
 azalpena dute euskeraz.

13. Toponimia nagusia ez dagoela euskeraz dio, eta ez dela deskriptiboa gaineratzen du, baina ez du adibide gehiagorik ematen.

14. Aldaieta: Azkarate eta De La Ruak argi dute bertoko jendea dela, eta De La Ruak gehitzen du: “ADN de una población estable (
) más afinidad con la cornisa cantábrica que con los francos.”

15. Aldaietan: Agustin Azkaratek toponimia akitaniarra dagoela aipatzen du (arkeologoa da!): Non baina?

Laburpena: Lehoinabarra

Txosten osoa gazteleraz: Desmontando la hipĂłtesis de la vasconizaciĂłn tardĂ­a

Alberto Santanak: baskoiek  Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa inbaditu zituzten VI. mendean.

Nabarristek: Gipuzkoa-Bizkaia-Arabakoek Nafarroa inbaditu zuten.

Akitaniarrek: hegoaldekoek  Iparraldea inbaditu zuten.

Orduan
 nondik atera ziren gure arbaso euskaldunak??

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Igandea, Ekaina 05th, 2016

Aitzolek bere webgunean, Lehionabarra ETBk euskeraz hamaika aldiz eta orain gazteleraz ematen hasi den “Vasconiako historia bat” dokumentalak gure historiari egiten dion iruzurra luze-zabal azaldu du artikulu batean.

“Hemengo” telebistak Espainiako telebista egitera ausartuko ez dena egin du: harriak eta harriak gure teilatura bota eta Aitzolek hainbat argudio ematen du euskalduntze berantiarraren teoria hankaz gora jartzeko.

Horrez gain ez dugu ahaztu behar Jabier Goitia azaldutako Nerbioi, Anboto, Oka eta orain gutxi proposatu duen Deba etimologiak.

Gogoratu behar dugu Espainiako Gobernuak, euren Ministerio de Culturaren bidez, aspaldiko etengabeko lana egiten ari dela euskaldunon jarraikortasun historiko, genetiko eta linguistikoa gezurtzat emateko. Horretan ETB berak (Espainiako telebistak  teoria hau emango balu barrezka hasiko ginateke baina euskeraz eta ETBk ematen duenez irentsi?) hau ematea ze gobernu mota eta ze komunikabide mota dugun ikusteko balio beharko liguke.

Lehionabarra

Si nos centramos en las supuestas palabras celtas en territorio de la Comunidad AutĂłnoma Vasca de las que habla el documental, el prestigioso historiador ronkalĂ©s B. EstornĂ©s Lasa (1907-1999) decĂ­a de ellas que: “La capa cĂ©ltica de nuestra toponimia, aunque escasa, marca un contacto de euskera y celta, cuya naturaleza y alcance ha de precisarse pero previamente sanados de la enfermedad de atribuir al celta cuanto semejante o parecido se señale entre ambas lenguas”.
VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Ostirala, Maiatza 20th, 2016

Aitzol Altunaren webgunean euskaldunok antzina kantabriarrak ote ginen eztabadari buruz, berak egindako artikulua bidali du:

Durante siglos se ha creĂ­do que los cĂĄntabros de Ă©poca romana Ă©ramos los euskaros, en todo o en parte de nuestro territorio. La existencia de un idioma no romance y de un Pueblo, el baskĂłn, que sobreviviĂł al imperialismo romano conformĂĄndose en el siglo XI como la naciĂłn cristiana mĂĄs poderosa de la penĂ­nsula ibĂ©rica y de parte de la Galia, hizo que los cronistas medievales nos asociaran con los “cĂĄntabros” que resistieron de forma estoica a los romanos, debido tambiĂ©n a cierta oscuridad de los autores romanos a la hora de definir los lĂ­mites de los Pueblos que habitaban lo que hoy conocemos como Golfo de Bizkaia o Gascuña, y, sobre todo, en cuanto al idioma que hablaban los mismos.
La cuestiĂłn tiene un precedente remoto. El antropĂłlogo español Julio Caro Baroja en su libro “Los vascos y la historia a travĂ©s de Garibay” menciona al historiador leonĂ©s Lucas de Tuy, “el Tudense” (fallecido en 1249), el cual en su “Chronicon mundi” llamĂł “rey de Cantabria” al rey de Nabarra y “cantĂĄbricos” a todos sus sĂșbditos, cuando ya los reyes de Nabarra no usaban el tĂ©rmino que en los siglos X-XI se empleĂł para denominar a lo que pasĂł a ser La Rioja (para mĂĄs detalle a este respecto se puede leer el artĂ­culo anterior “Las seis Cantabrias y los baskones”). En ese s. XIII el cronista de Castilla Rodrigo XimĂ©nez de Rada, creyĂł que el euskera era el antiguo Ă­bero, lo que añadiĂł otro ingrediente mĂĄs al supuesto enigma.
SerĂ­an las primeras referencias historiogrĂĄficas conocidas a la cuestiĂłn del “cantabrismo” de los baskones. Pero la polĂ©mica entre eruditos estallĂł mucho despuĂ©s, en el siglo XV, cuando la historia y las leyendas aĂșn se entremezclaban y se interpretaba el origen de toda naciĂłn europea a travĂ©s de la Biblia, por lo que todos los euskaldunes venĂ­amos directamente de Tubal, nieto de NoĂ©, debido a una alusiĂłn del cronista judeo-romano Flavio Josefo del s. I al patriarca Tubal y su posible llegada a la penĂ­nsula ibĂ©rica.
VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
Atala: Historia  | Etiketak: , ,  |  Iruzkina gehitu
• Astelehena, Otsaila 15th, 2016

Aitzol Altunak, orain hilabete bat argitaratu genuen artikulu honi iruzkina gehitu dio (ikusi behean)

Patxi Arangurenen artikulu honetan euskaldunek erromatarren kontra ez genuela borrokarik egin dio. Baina ikuspegi zabalago edukitzea merezi du, izan ere, oraingo Nafarroa eta orain dela  500 urteko Nafarroa gauza desberdinak diren bezala, nortzuk ziren kantabriarrak orain 2.000 urte? Erromatarrek ez al zuten gogor borrokatu kantabriarren aurka? Zergatik San Inazio Loiolakoari, Sorbonako unibertsitatean ikasle sartu zenean “cantaber” jarri zioten herritartasun modura?

Diario de Noticias

Se atribuye al historiador Tito Livio la frase de que Hispania fue la primera provincia en ser invadida por los romanos, pero la Ășltima en ser conquistada. En efecto, la conquista de la PenĂ­nsula IbĂ©rica durĂł dos siglos, desde el año 218 al 19 aC. Las dificultades que encontrĂł Roma en Hispania contrastan con otras empresas mucho mĂĄs fĂĄciles y rĂĄpidas, como la conquista de las Galias por Julio CĂ©sar que durĂł tan solo diez años. PrĂĄcticamente todos los pueblos de la penĂ­nsula ofrecieron una fuerte resistencia a la dominaciĂłn romana. Todos menos los vascones, que pronto se convirtieron en aliados de Roma. Existen noticias de las luchas de iberos y celtĂ­beros contra los invasores romanos en los siglos II y I aC, pero no hay ni una sola referencia en las fuentes a luchas de los vascones contra los romanos.

La Historia escrita por los romanos no deja lugar a dudas: en el año 196 aC llegan los romanos a la tierra de los vascones -actual Navarra-, estableciĂ©ndose en un territorio alejado de las turbulencias polĂ­ticas de la Ă©poca y donde no hubo sublevaciones o revueltas que inquietasen a los romanos. Los vascones vivieron en prolongada amistad y colaboraciĂłn con Roma….

Aitzol Altunaren erantzuna

Arangurenen artikuluak akats pila bat ditu. Esate baterako: gaurko Nafarroa Garaia (CFN) ez da erabat baskoi aurre erromatarren lurraldea. Beste Herri euskaldunak erromatarren kontra gogor ibili zirela ere oso ondo dokumentatua dago, “auskoak” esate baterako, eta Herri hau euskalduna zenik ez dago zalantzarik (gaurko Aquitania). Bestetik, “baskonizazioaren” hipotesia lehenengo mendeetara eramatea Arangurenek proposatzen duen bezala (artikulu osoa irakurri), ez da posible, dakigunaren kontra doa, hona hemen azalpen zabalagoak (beste artikulu batzuk ere publikatuko ditut hipotesi honen kontra):

http://lehoinabarra.blogspot.com.es/2014/09/una-pelicula-sobre-la-falsa-tesis-de-la.html

http://lehoinabarra.blogspot.com.es/2015/12/el-celtismo-en-la-hipotesis-de-la_15.html

http://lehoinabarra.blogspot.com.es/2016/01/los-nombres-de-los-pueblos-prerromanos.html

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Igandea, Otsaila 14th, 2016

Aitzol Altuna, Lehionabarra blogean, historiari buruzko hainbat artikulu dauzka. Gehien irakurri denetako bat Bizkaiko historia izkutua da  eta Euskal Herriko historiari dagokiona da.

Liburu baten tamaina du eta interneten irakurgai dago. Hauxe da aurkibidea:

BIZKAIA A LA LLEGADA DE LOS ROMANOS
Los poblamientos en la Edad de los metales
La economĂ­a prerromana de los Pueblos euskaros
ESTRUCTURACIÓN POLÍTICA DE LA COSTA DE LOS PUEBLOS EUSKAROS
Los Pueblos euskaros Occidentales
Los Pueblos euskaros Orientales, al Este del rĂ­o Urumea
LA ROMANIZACIÓN DE LOS PUEBLOS EUSKAROS COSTEROS
La administraciĂłn romana en tierras euskaras
HISTORIA DE BASKONIA
LA SUPERVIVENCIA DEL EUSKERA O LA CREACIÓN DE NUESTRO ESTADO
EL ORIGEN DE BASKONIA
LA UNIDAD ÉTNICO-POLÍTICA DE BASKONIA
HISTORIA DEL DUCADO DE BASKONIA
LA CAÍDA DE BASKONIA y LA APARICIÓN DE LOS NABARROS
LA CREACIÓN DEL REINO BASKÓN DE DE PAMPLONA
EL EUSKERA Y EL REINO DE NABARRA
ORÍGEN DE BIZKAIA
PRIMEROS DOCUMENTOS SOBRE BIZKAIA
ECONOMÍA BIZKAÍNA ALTO MEDIEVAL
ORIGEN DEL NOMBRE “BIZKAIA”
BIZKAIA DENTRO DEL REINO DE NABARRA
¿TENENTES NABARROS O ALGO MÁS?
LA LEYENDA DEL PRIMER SEÑOR DE BIZKAIA
LA DEFENSA DEL REINO NABARRO EN BIZKAIA
LOS FUEROS DE BIZKAIA
LA RUTA JURADERA Y EL PRIMER CAMINO DE SANTIAGO POR BIZKAIA
LA FORMACIÓN DEL SEÑORÍO DE BIZKAIA
LA FORMACIÓN DEL SEÑORÍO
LA CONFIGURACIÓN FINAL
LA DIPUTACIÓN FORAL
LA INVASIÓN DE LA NABARRA OCCIDENTAL
LA FELONÍA DE LOS LÓPEZ DE HARO
GALDAKANO, BASTIÓN EN LA DEFENSA DEL REINO DE NABARRA
LA INVASIÓN DE LA NABARRA OCCIDENTAL
EL PASO A LA CORONA CASTELLANA
LA RECUPERACIÓN DE LA NABARRA OCCIDENTAL
LAS GUERRAS DE BANDERIZOS
VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Osteguna, Martxoa 05th, 2015

Atzizki honi buruz beste post batzuetan hitz egin bada ere, ekarpen interesgarria eign du Aitzolek Nabarralderen webgunean:

Hay varias marcas toponĂ­micas propias del euskara que nos señalan dĂłnde se hablĂł en el pasado, como los sufijos de lugar –oz y –oze con sus variantes, fruto del contacto del euskara con otros idiomas como el gascĂłn, el romance nabarro-aragonĂ©s y el catalĂĄn sobre todo, son las terminaciones: -ons, -ĂČs, -osse, -ost, -ous, -otze, -ues, -uĂ©s, -ueste. Hay ciento de ejemplos como: AlĂłs, GelĂłs, SangĂŒĂ©s, Eskaroz etc. Esta marca coincide con exactitud con la presencia del euskara en Ă©poca romana a ambos lados de los Pirineos. TambiĂ©n son marcas toponĂ­micas del euskara los sufijos –aga o –eta, “lugar de”, segĂșn explicaba el lingĂŒista y sociĂłlogo por la Sorbona Luis Nuñez Astrain en su libro “El euskera arcaico” (2004).

Sin embargo, en los sufijos: -an, -ana, -ain, -ano, como Fustiñana, Otxandiano o Beriain, hay quien los deriva todo ellos del sufijo cĂ©ltico –acum, lo cual es descartable por su extensiĂłn Pirenaica, lejos de los nĂșcleos conocidos y realmente documentados de estas gentes de origen centroeuropeo. Hay otros estudiosos que los derivan del latĂ­n –anum, Ă©sta Ășltima fue la propuesta del antropĂłlogo Julio Caro Baroja (1945), muy discutida sobre todo para el sufijo –ain, y que el lingĂŒista Koldo Mitxelena creĂ­a posible como comentaba en su libro “Apellidos vascos”: “J. Caro Baroja explica los nombre de poblaciĂłn (alto) navarro en –ain como formaciones latina en –anu (-ani), con equivalentes en otras zonas el Imperio Romano, que designaban “fundi” o “agri”, y cuyo elemento es el antropĂłnimo (generalmente del dueño primitivo). Esta interpretaciĂłn que genera un gran nĂșmero de etimologĂ­as completamente satisfactorias, no puede ser puesta en duda en cuanto a su correcciĂłn”. Sin embargo, Mitxelena en la siguiente pĂĄgina del citado libro, tras referirse al trabajo de L. Anderssen “Le suffixe –ain (-ein) dans la toponymie pyrĂ©nĂ©enne” escribe que el sufijo –ain/-ein: “(Anderssen) lo considera no latino, lo cual, a fin de cuentas, es muy defendible”. Planteada la cuestiĂłn vamos a parcelarla.

….

Osorik irakurri

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
Atala: Atzizkiak  | Etiketak: , , ,  |  Iruzkin bat
• Ostirala, Abendua 19th, 2014

Arantzadikoak pozik egoteko moduko albistea eman digute. Lezetxikin aurkitutako hezur baten datazioa egin ondoren, 164.000 urte dituela ondorioztatu dute.

Hezur hau Joxemiel Barandiaranek eta Jesus Altunak aurkitu zuten 1964an. Bere egunerokoan honela jaso zuen Joxemielek:

“12an egua. Bazkal ondoan Altuna etorri zatak bere motoarekin eta biok etorri gaittuk bereala Gesalibar-era”.

“20n eguna. Arratsaldean Donosti’ra Intxaurti’tar Jokinen alaba batayatzera. Bitartean Lezetxiki’n nere lagunak gizaezur bat aurkittu die, Moustier arokoa edo lenagokoa”

Berria

Ezarri diote antzinatasun data 1964an Arrasateko (Gipuzkoa) Lezetxiki kobazuloan aurkitutako humero hezurrari: egindako ikerketen arabera, 164.000 urte izanen lituzke, gutxienez. Uranioaren serieen bidez egin dute datazioa, eta DNA ere aurkitu diote besahezurrari.

Horrek ikerketa sakonagoetarako bide emanen du ondoko urteetan. Euskal Herriko giza hezurrik zaharrena da atzemandakoa, eta Europan hori baino zaharragoak gutxi daudela erran dute: neandertalen garaiaren aurrekoa den susmoa dute.

Lezetxikiko humeroa aurkitu zenetik hipotesi ugari egin dira haren adinaren inguruan, baina orain arte ez zegoen haren gainean eginiko datazio zuzenik. De la Ruak azaldu duenez, deus egin aurretik metodo egokia aukeratuko zutela ziurtatu nahi zuten, lagina ez hondatzeko.

Alde batetik, karbono-14 proba —gaur egun datazioetarako garatuen dagoen teknika— ez zen baliagarria, 45.000 urte ingurura arteko datuak soilik ematen baititu. Eta De la Ruaren hitzetan, humero hezurra hori baino zaharragoa izateko susmoa zegoen: Mousteriar garaikoa (neandertalak bizi ziren garaia) edo lehenagokoa.

«Orain dela hamar bat urte, datatzeko jakin-mina genuen, baina orduan plazaratzen ziren datuak ez ziren aski ziurrak. Lehentasuna eman diogu proba baliogabea ez izateari; emaitza zuzena izatea nahi genuen». Gaur egun uranioaren teknikak fruituak ematen dituela ikusita, ekin egin diote bideari.

(Hau enbidia! Iruña-Veleian horrelako dataziorik ez dute utzi nahi egiten!)

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)