Blog Archives

• Igandea, Abendua 24th, 2023

*Arabako Aldundiaren eskabadorak, gelditu gabe, Iruña-Veleia suntsitzen ari dira!!

⏩ Lehenengoan Eliseo Gilek abezedario zaharrena topatu zuen eremua suntsitu zuten.

⏩ Bigarrenean Errosetoien etxean, euskerazko eta kristau testu gehienen lekuan.

⏩ Laugarren honetan harresi inguruko zenbait eremu suntsitu dute. Oraingoa basatiena izaten ari da, ez direlako gelditzen. ASKI DA!

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Osteguna, Azaroa 23rd, 2023

Maiatzean, azpian sinatzen dugun taldeok salaketa jarri genuen Arabako Auzitegian Arabako Foru Aldundiaren (AFA) aurka. Arrazoia, Iruña-Veleian eragindako lur mugimenduak hondeamakina erabiliz: 100 m luze, metro 1 sakon (batzuetan 3’50 m) eta 3 m zabal den lubakia. Salaketaren harira, uztailaren 23an AFAk ohar bat bidali zuen Norte ExprĂ©s-era EFEren bidez. Besteak beste, zera zioen: “Talde hauek (laguntzen dituzten arkeologoak barne) epai judizial irmo bidez faltsutzat jotako inskripzioen egiazkotasuna defendatzen dute”. Behin baino gehiagotan errepikatu du gauza bera.

Ondorengo lerroetan, ‘epai judizial irmo’ hori aztertuko dugu, AFAk dioena eta Epaiak dioena kontraesanean daudela erakutsiz. Epai judiziala irakurtzea gomendatzen dugu,  bilatzailean “Sentencia Iruña-Veleia” ipinita,  eta aipatutako orrialde eta paragrafoak bertan begiratzea.

291 pieza. “
Eliseo Gil Zubillaga akusatuak, edo bere enkarguz beste pertsona batek, aurkitutako piezetatik 291ri ustez ez zeukaten balio historiko-kultural-erlijiosoa emateko asmoz, kalteak eragin zizkien, azalerak marratuz, haien gainean ustezko ezohiko inskripzioak egiteko
” (12. or, 2.par; 12, 13 eta 250 or).

36 pieza arkeologiko ebakiekin: “Beraz, 2005eko uztailetik 2006ko ekainera bitartean, ELISEO GIL ZUBILLAGAk ebaketak egin zituen erromatar-berantiarreko zeramikazko benetako 36 pieza arkeologikotan, hainbat inskripzio egiteko, eta hori guztia aztarnategiko aurkikuntzei ustez ez zeukaten balio historiko-kultural eta erlijiosoa emateko asmoz
” (21, 2)

39 grafito bakarrik aztertu zituen IPCEk, “LURMEN SLren inbentarioan ia 300 pieza arkeologiko erregistratu ziren grafitoekin
 Horietatik, terra sigillatazko eta zeramika arruntez eginiko 39 pieza baino ez zituen aztertu Espainiako Kultura Ondarearen Institutuak” 
  “Beraz, nire ustez, ezin da 39 piezekin egindako proba gainerako grafitodun piezetara [254] hedatu, akusazio partikularrak eskatu bezala”. (67, 2; ikus baita 21, 22, 62, 65, 122, 124, 127 128, 129, 130, 132, 154, 157 eta 250 or.).

AFAk aipatzen ez duen benetako pieza bat. “12799 zenbakidun pieza guztiz benetakoa da, zeramikazko euskarriaren garai bereko jatorrizko grafitoak dituelarik”
 “39ko multzotik 17194 eta 17050 zenbakidun piezak kendu behar dira 2006ko ekainaren ondoren aurkitu zirelako” (21, 4). Beraz, Epaiaren arabera, 37 grafito bakarrik aztertu dira, horietatik 36 grafito faltsu eta 1 benetakoa.

Piezen balioa. “Kaltetutako 36 pieza arkeologikoen balioa gutxieneko 2€-tan kalkulatu da pieza bakoitzeko, guztira 72€.” (23, 1). Euskal Gobernuak 600na eurotan baloratu zuen bakoitza.

Nor da faltsifikatzailea? “Eliseo Gil Zubillaga akusatuak, edo beste pertsona batek haren enkarguz, kalteak eragin zituen
” (12, 2); “ELISEO GIL ZUBILLAGAk, bere kabuz edo hirugarren pertsonen bitartez, ebakidurak egin zituen hainbat inskripzio egiteko
” (21, 2); ” ELISEO GIL ZUBILLAGAk manipulatu zituen, edo ELISEO GIL ZUBILLAGAk hirugarren pertsonen bitartez, ebaki garaikideekin
” (21, 4). ‘Hirugarren pertsona’ horiek inoiz ez dira ikertu.

Epaiak onartzen du adituen artean eztabaida dagoela: “Bai akusazio partikularrak bai ELISEO GIL ZUBILLAGAren defentsak autoei erantsitako txostenetan ikus daitekeenez, eztabaida dago piezak aztertu dituzten aditu desberdinen artean piezen benetakotasunari buruz
”  (124, 2; 155, 1).

Ez da piezen dataziorik egin. “Baina ez da piezak datatzeko analisirik egin gaur egun dauden metodo desberdinen bidez; horietako batzuk ez dira ez inbaditzaileak ez suntsitzaileak
” (124, 3) Datazioa ezinbestekoa da grafitoen antzinatasuna jakiteko. Irulegiko Eskuaren datazioa Uppsalako Unibertsitatean egin zen, Suedian, eta 2.100 urte dituela ondorioztatu zuten.

Laburpen gisa, Epaia irakurrita ez da egia AFAk dioena, grafitoak -denak- faltsutzat joz. Analisiak zeramikazko 37 piezari bakarrik (%13) egin zaizkie ezohiko irizpide bat erabiliz, grafitoetan agertutako metal arrastoena, alegia. Beste materialetan egindakoei -hezurrean, adreiluan eta beiran- ez zaie inolako azterketarik egin. Beraz, AFAri, eta baita Eusko Jaurlaritza eta EHUri ere, dagokien erantzukizunagatik, pieza guztien azterketa osoa egin -edo eginarazi- dezatela eskatzen diegu: azterketa linguistikoa, azterketa fisiko-kimikoak, datazioa, termoluminiszentzia, C14a eta abar., Irulegiko Eskuarekin gertatu bezala, zalantza txikienik ere gera ez dadin.

2023ko azaroaren 19ean

SOS Iruña-Veleia eta Iruña-Veleia Martxan elkarteak

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Asteazkena, Azaroa 08th, 2023

Edward Harris, bere Matrixaren 50. urteurrena ospatzen

Edward Harris arkeologoa ospetsu egin zen orain dela 50 urte bere indusketak egiteko Harris Matrix metodoa sortu zuenean. Ordu arte bakoitzak bere metodoa erabiltzen zuen eta berak sistema egoki bat sortu zuen, auditatzeko aukera ematen zuena.

Sortu zenetik arrakasta handia lortu zuen eta gaur egun arkeologo gehienek erabiltzen dute, Arabako Aldundiak izan ezik, haiek “exkabadora matrix” sistema erabiltzen dutelako: gure historiarako zerbait interesgarri agertu ahal bada, suntsitu eta kitto.

Edwardek beste batzuekin batera Matrixaren sorrera ospatu dute eta argazki bat bidali digu. Harris Iruña-Veleian egon zen, lehenengo nazioarteko biltzarrean eta argi utzi zigun Eliseo Gilek indusketa lana ondo egin zuela (Harris Matrix erabili zuen) eta zalantzak badaude laborategietan datatu behar direla.

Eskerrik asko Edward arkeologiarako altxor hau sortzeagatik!

Iruña-Veleia Martxan

a) Harrisek egin zuen irizpena, Eliseo kaleratu zutenean:- To whom it may concern Iruña-Veleia Archaeological Assessment (Ebaluazio arkeologiko bat) –> 04-Edward Harris EN Edward Harris Gazteleraz

b) Edward Harrisren txostena eta bideoa Iruña-Veleiako 1. Nazioarteko Biltzarrean Txostena — Bideoa

c) Edward Harrisek Iruña-Veleiari buruz bidalitako gutuna

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Ostirala, Urria 27th, 2023

Ostiral honetan, urriaren 27an, Everest Valladolideko Mendi Klubak antolatu ohi dituen «Arratsalde Geografikoak» hitzaldien esparruan, hitzaldi bat egingo da Lengua y Cultura Ibérica elkartearen parte-hartzearekin. Elkarteko kide diren Javier eta Jon Goitia Blanco anaiek hitzaldia emango dute Iberiar Penintsulako toponimiari buruz eta, zehazkiago, mendien izenei eta haien esanahiari buruz.

Urriaren 27an, ostirala, Pilarica Gizarte Etxean bilduko gara eta sarrera doakoa izango da edukiera bete arte.

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Astelehena, Iraila 04th, 2023

Euskeraren Jatorriaren 17. Biltzarra

2023 urriaren 7an Iruñan eta urriaren 8an bisita gidatua Irulegira

Urriaren 7an Irulegiko Eskua ikertzen jarraitzeko aukera izango dugu Euskeraren Jatorriaren 17. Biltzarrean. Iazko abenduan, gai honi buruz jasotako informazio eta proposamenekin lehenengo bilkura egin genuen:  http://euskerarenjatorria.eus/wp-content/uploads/2023/01/6-Euskararen-Xarma-2-bertsioa-22-12-31.pdf.

Horrez gain, urte batzuk lehenago Aranguren ibarrean aurkitu zen beste idazkuna eta Mendigorriako Andion herrian topatutako esaldia ere aztertu ziren.  

Orain, urriaren 7an, ikerketa horrekin jarraitu nahi dugu ikuspegiak zabalduz, hala nola, historia, etnografia, hizkuntzalaritza, eta, horiez gain, esanahi proposamen berriak ere ezagutuz.

Biltzarra Iruñako Larraona ikastetxean egingo da larunbatean eta, hurrengo egunean, Irulegira bisita gidatua egingo dugu.

Urriak 7, larunbata, Larraona Ikastetxean

09:45 Sarrera Irulegiko Eskua: zer gertatu da orain gauzak ondo egiten hasteko?

10:00 Tomas Urzainki Mina: La “Mano de Irulegi” y los contextos históricos

10:40 Odon Ulibarrena Iroz: Irulegiko Eskua en el contexto cultural vasco

11:15 Iberiar grafia Euskal Herrian: zalantzak (T famatua, hizkuntza “baskonikoa”
)

11:45 Atsedenaldia

12:15 Interpretazioak: Juan Inazio Hartsuaga, Antonio Arnaiz

16:00 Interpretazioak: Paulo Arrieta, Josu Naberan

17:30 Interpretazioak:  Miguel Thomson, Antoni Jaquemot

18:30 Eztabaida – Debate

19:30 Paleohiztegia: euskeraren eta iberieraren jatorria lantzeko tresna

20:00 Amaiera

Urriak 8, igandea, Irulegirako bisita gidatua

Bisita gidatua 10:00etan Ilundaingo baserri eskolaren (granja escuela) aparkalekutik abiatuko gara. Hiru ordu laurden oinez ibili behar da eta zenbait tokitan nahiko aldatsua da.

Izena emateko

Zenbatekoa: 40 € (bazkaria eta liburuxka barne). Bazkaririk gabe 25 €. Irulegirako bisita doakoa da.

Laboral Kutxa: ES39 3035-0038-91-0380081747 (abonuan abizenak jarri)

Izena emateko formulario hau betetzea eskertzen da: https://forms.gle/NMj4gprbXs767QzR9

Informazioa: euskerarenjatorria@gmail.com 663 901 248

Laguntzailea

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Osteguna, Abuztua 31st, 2023

IRUÑA -VELEIArako BISITA GIDATUA IGANDEAN Irailaren  3an

Bisita gidatua Iruña -Veleia Martxan -ek antolatzen du eta goizeko 11etan hasiko da aztarnategiko aparkalekuan.
-Bertan, tokiko historia ezagutzeko parada izango dugu; burni aroko hiri karistiarra, eta hiri erromatarra, erdi aroan desagertzen den arte.
-Bisitan zehar, topatutako grafito baliotsuak ezagutzeko aukera izango dugu, baita epaiketan gertatutakoa ere. Hala nola, egoera hau dela eta, gure iritzia azalduko dugu.
-Foru Aldundiak harresiaren inguruan hondeamakina erabiliz eginiko triskantzaren lekuko izango gara. Hau gelditu nahian epaitegian salaketa jarri dugu.
-Izen emateko 696296767 telefonora WhatsApp bat bidali edo ta telegram bat.
-Eskertzen da informazio hau interesa eduki lezakeen kontakturen bati bidaltzea. Eskerrik asko!

Bittor Kapanagaren euskeraren jatorriaren proposamenak eta euskal kulturari egindako ekarpenak ezagutzeko bisita gidatua irailaren 3an
- Otxandioko udaletxetik abiatuko da 11:00etan
- Doakoa da
- Bitorren arlo askotan egin zituen ekarpenak gogoratuko ditugu: hitzen etimologiak, hiru substratuak, hiru zuhaitz sakratuak…
- Izena emateko 663901248

Ribero Menesesen azken ikerketak ezagutzeko eta Kantabriako bi leku bereziak ezagutzeko bisita gidatua irailaren 10ean

- Kantabriako bi leku interesgarri hauek bisitatzeaz gain, lehenengoak Baskonia hitzarekin lotura izan dezakeena eta bigarrena leku sakratua izan daitekeena, Jorgeren azken ikerketen berri izango dugu.
- Leku biak bisitatu ondoren elkarrekin bazkaltzeko aukera dago.
- Eta gero, bazkalostean, Jorgerekin solasaldia.
- Autoak antolatuko dira, Donostiatik eta Bilbotik.
- Izena emateko, bidali watxap mezua 616300615  telefonora.
- Bazkaria eta bisita: 20 euroko ekarpena

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Astelehena, Abuztua 21st, 2023

Datorren irailaren 3an, domekan, Kapanagazaleen Taldeak Bittor Kapanagari buruzko bisita gidatu bat antolatu du.

Helburua Bitorrek egindako ekarpena modu atseginean ezagutzea da eta, horretarako, herrian zehar ibilalditxo bat egingo dugu eta, amaieran, berak idatzitako kantaren bat abestuko  dugu denon artean. Azalpenetan ere Bittorren bizitzaren pasarte batzuk aipatu dira, orduko egoera hobeto ezagutzeko.

Bittorren ekarpena arlo askotan izan da:

– Euskeraren jatorria: bere hiru substratuen teoriak hitz asko azaltzeko bide eman digu eta zertzelada batzuk ezagutzea garrantzitsua da. Adibidez, IZ erroaren oparotasuna argi zentzuan (IZetu, pIZtu, IZarra, IZtant
), su zentzuan, uraren zentzuan
 edo ABA erroa senidetasuna adierazteko (nEBA, arrEBA, alABA, izEBA, osABA
) edo beste erroena: AR/UR, IL, GE
 Edo zergatik “euskera” proposatu zuen baturako eta ez “euskara”. Edo “garapena” terminoa zelan propusatu eta zabaldu den batuan


– Euskal kultura: arlo askotan laguntzen ibili zen: Durangoko Azokan, kantagintzan
Berak idatzitako kantak, adibidez kantari hauek abestu zituzten: Gontzal Mendibilek, Niko Etxartek, Josu Zabalak, Patxi Villamorrek, Txomin Bengoak

– Euskal mundu ikuskera: bere “Euskaldunon ikuskera” liburua oso sakon eta aberatsa izan zen, arlo askotan ikuspegi txundigarriak eskainiz: euskaldunen erlijio zaharra (akelarreren asmakizuna okelerrearen ordez), aran
; hiru zuhaitzen kultura (aritza, lizarra eta urkia), bi iberiak, egun eta hilabeteen izenak, mediterraneo inguruko zibilizazio zaharrak, koloreen mundua, kosmoikuskera ur, su eta zuraitzaren bidez


– Herrigintza: arlo askotan ekarpen interesgarriak egin zituen: kooperatibak (etxea, tailerra) bultzatu, zinema sortzen lagundu


Kapanagazaleon Taldea

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Osteguna, Abuztua 03rd, 2023

Igandea abuztuaren 6a
Goizeko 11etsn aztarnategiko aparkalekuan.
Aztarnategiko historia ezagutzeko aukera izango dugu;  burni aroko hiri karistiarra, erromatar garaiko hiria eta honen desagertzea goi erdi aroan.
Bisitan zehar, topatutako grafito baliotsuak ezagutuko ditugu. Epaiketan gertatutakoaren berri izango dugu eta honi buruz gure iritzia azalduko dugu.
Arabako Foru Aldundiak harresi inguruan hondeamakina erabiliz eginiko triskantzaren lekuko izango gara .
Izena emateko, 696286767 telefonora WhatsAppa bidali edo Telegram bat.
Interesa eduki lezakeen kontakturen bati bidaltzea eskertzen da.
Iruña -Veleia Martxan

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Asteazkena, Uztaila 26th, 2023

Egitaraua

Ostirala – Abuztuak 25

12:30-12:35 PresentaciĂłn – PresentaciĂł – Aurkezpena

12:35-13:00 Jesus Glez Artabe-M. van der Sluys T. Desaparición de la grafía ibérica (video)

13:00-14:00 Joseba Mintegi Eskisabel Estelas y altares de los siglos I a IV en la penĂ­nsula

14:00-16:00 Comida – Menjar – Bazkaria

16:00-17:00 Iosu Urrexola Apuntes previos para abordar la interpretación y comprensión de la lengua ibérica con la ayuda del euskera

17:00-17-20 Bernat Mira Tormo La charla de CastellĂł (video)

17:20-17:45  Atsedena

17:45-18:45 Josu Naberan: Desciframiento de dialectos ibéricos por medio del euskera

18:45-19:45 Antoni Jaquemot Ballarín: Escritos ibéricos sobre rocas de la Cerdanya

Larunbata –Abuztuak 26

09:00-10:00 Antonio Arnaiz Villena La mano de Irulegi

10:00-11:00 Luis Silgo Gauche: El posible origen de la palabra vasca para”trueno”

11:00-11:30 Atsedena

11:30-12:30 Inizituak Una pequeña  aproximación a las costumbres y al imaginariode los iberos: los objetos también hablaban

12:30-13:30 Sinto Cortés Conti e Innassi Martí Gallego Escorca: un sustrato prerromånico, místico y espiritual

13:30-14:00 Montse López. Aproximación al territorio de las tribus celtibéricas de Belos, Titos y Lusones

14:00-16:00 Comida – Menjar – Bazkaria

16:00-20:00 Visita al yacimiento de la Bilbilis ItĂĄlica (Calatayud)

Igandea – Abuztuak 27

09:15-10:15 Roberto Iturrioz Leza Euskoibérico  o iberorromance

10:15-11:15 Jabi Goitia Blanco Toponimia de Portugal, Azores y Madeira

11:15-11:45 Atsedena

11:45-12:15 Jon Goitia Blanco ¿Somos los euskaldunes de la tribu de los “pajaros bobos”?

12:15-13:15 Pedro MÂȘ Urquijo: RevisiĂłn de la genealogĂ­a de las lenguas a partirdel vascuence: una visiĂłn crĂ­tica de la lingĂŒĂ­stica indoeuropea

13:15-14:00 Asamblea General de la Asociación Lengua Ibérica (abierta)

14:15 Clausura – Amaiera

Izen ematea

  • Izena ematea: 25 €
  • Pentsio osoa lagun bat (ostatua eta gosari-bazkari-afaria) bi egunetan: 110 €
  • Pentsio osoa bi lagun (ostatua eta gosari-bazkari-afaria) bi egunetan: 100 € x 2 = 200 €
  • Sarrera: ES13 2095 0113 10 9119981655  (izen-abizena jarri, ez “jornadas”
).
  • Bidali baieztapen mezu bat: lenguaiberica@gmail.com
Egitarau osoa: hizlariak eta gaien azalpena

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Igandea, Ekaina 25th, 2023

Bere blogean, Eukelen, argitaratu duen Jabi Goitiak arlo honetako berba batzuk euskeratik etorriak izan daitezkeela proposatu digu:
arqueologia-linguistica-de-la-metalurgia

Horien artean garrantzitsuena “metal” hitza izan daiteke. Bere ustez “mehetu” aditzarekin lotuta egon daiteke, material bat estutzeko gaitasuna, xaplak egiteko gaitasuna alegia, metalak beste elementuetatik bereizten duten gaitasuna alegia.

Baina beste hainbat hitz ere Europako hizkuntza zaharretik etorriak izan daitezkeela uste du, besteak beste: arrabio, brontze, koke…

“Burdin” hitzerako etimologia bat ere proposatu digu.

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)