Aukeratutako etiketa ◊ calvarios ◊

• Ostirala, Urtarrila 10th, 2020

Hemen Joseren bi hizkuntzen arteko alderaketa. Behean ikusten denez, paralelismo batzuk daude ez soilik euskeraren eta iberieraren artean, baita akitanierarekin ere:

d) Lexikoak

- “Ilti/iltir” ILI/ILER “hiria” iberieraz “IRI” (<* ili) osagaiarekin ,euskeraz bezala.

- “Beles/bels” “Belex” akitanierarekin, bels “-arekin eta” beltz ” euskaldunarekin alderatu daiteke. Kontuan izan behar da X zeinua TS/TZ zeinurako erabiltzen zela adierazten duten zantzuak daudela eta X-ren erabilera hori Erdi Aroko euskal testu batzuetan ikuasi dela.

- “Ilhun” iluna euskeraz e “llunn-” akitanieraz, iberierazko “iltun” hitzarekin antzekotasuna du. Hala ere, iberieraz agian “iluna” ez du esan nahi.

- Iberieraz “-atin” akitanieraz bezala: “Dannadinnis” eta euskerazko “adin” hitzarekin lotuta daudela ematen du.

- “salir” agian iberieraz txanpon unitate bat da: “sari”. Horrek agian Mitxeleneak proposatutako (<* sa- Li) balioa kontzeptuarekin lotuta

- “ekiar/ekien” agian euskeraz bezala “egin”/”egian“ (“egin du”).

- “ebanen” agian “eraiki du” iberieraz, euskerazko “ibeni” hitzaren antzera (kokatu). – Velazak eta beste batzuek defendatzen dute “eban/ebanen” hitzak semea esan nahi duela, latinezko “filius” hitzaren baliokidea baina Untermann ez dago interpretazio horrekin ados.

- Iberieraren eta euskeraren arteko balizko bestelako antzekotasunak: “bizkar” (mendien atzeko aldea edo alde altua), “argi” (argia, disdiratsua), “lagun” (laguna) edo “nabar” (iluna), baina argi geratu behar da ez dela ezagutzen iberiar baliokideen esanahia eta antzekotasun formalak baino ez daudela.

- Antroponimoak: batzuk oso antzekoak dira.

- “Enne-ges” izen iberiarra “Ennebox” akitanierarekin eta “Enneco” Erdi Aroko euskaldunarekin alderatu daiteke.

- “Talscu-bilos” iberiar antroponimoa “Tals- co” edo “Halsco” akitanierazkorekin.

- Iberierazko “biosildun”, akitanierazko “Bihoxus” hitzarekin.

- Iberierazko “Torsinno”, akitanierazko “Torsteginno” hitzarekin.

- Iberierazko “Borste”, akitanierazko “Borsus” eta euskerazko “bortz” (bost) hitzarekin.

- Iberierazko “Baiser”, akitanierazko “Baeserte”  edo “Baisothar” (<!?) hitzarekin. eta euskerazko “baso” (<;?) hitzarekin (basoa).

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Osteguna, Urtarrila 09th, 2020

a) Fonetikoak

- Bost bokaleko sistema oposizio fonologikoan:/a /,/e /,/i /,/o/y/u /.

- Ez dago [w], bokalaren aurretik.

- [1] amaieran ez egotea.

- Hitzaren hasieran ez dago dardarkaririk (r).

- Ez dago kontsonante oklusibo gehi darkarkaririk (“bra”)  edo albokaria gehi bolakarekin (“cle”), ez antzineuskeran ez iberieran.

- Egitura silabikoa (C) – V da.

- (S): bi hizkuntzetan, C edozein kontsonante izanik, S txistukaria (s, z,…) edo (n, r) soinugile bat izanik, eta V bokal-nukleo bat (bokal edo diptongo beherakor batez osatua).

- Oposizio fonologikoan bi fonema errotiko daude. Proposatu denez, batean dardarkaria da [f] eta bestean anitza [r], baina iberieraz duen balioa zehazteke dago.

- Iberieran bi txistukari daude, eta bi euskal txistugileen serieekin paralelizatzea proposatu da. Esan daiteke hizkuntza iberieraz eta euskeraz daogoen [s] soinu apikohobakaria, nahiko arraroa dela iberiar penintsulatik kanpo.

- ezpain-horzkaria ez izatea /f/eta ahostunak ere ez /v /.

b) Morfologikoak

- Etonimoak eta jentilizioak –tar atzizkiarekin, bai akitanieraz (“-tar” eta “- thar”) bai euskeraz (“-tar”, “-ar”).

- Genitiboak agian –n atzizkiarenkin.

- Pluralak agian –k atzizkiarekin.

- Ablatiboa agian –te atzizkiarekin.

- Iberieraren antzeko alternantziak (“-ildun/iltu-/iltur”) eta euskeraz (“egun/egu-/egur-”).

c) Sintaktikoak

- Genitiboa aurrean kokatzea.

- Ordena substantiboa – adjektiboa

VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
• Igandea, Urtarrila 05th, 2020

Josek liburu bat argitaratu zuen eta hor, amaieran bi hizkuntzen artean dauden antzekotasunak jaso zituen.

Lehendabizi hiztegi labur bat jarri zuen (1. zatia)

Iberiera-Ibero Euskera Gaztelera-Castellano
abagi-on abegi-on buena acogida al difunto
abar abar rama
(a)bia abia (tu) partir, salir
agir agiri documento, escrito
Aius Aiun nombre de persona
ama ama madre
anae ania hermano
apes apaiz sacerdote
aran haran valle
argicer argi-izar luz de estrellas
arki argi luz
aro harro hueco
atean artean ausente
atin atean en la puerta (final)
-atin adin edad
aur haur niño
ba bai si
bai ibai río
baiser baso bosque
bakatan baketan paz
ban(a) bana cada uno
bas basa barro
batei batei bautismo
batu batu reunidos
bau bua, bero fuego
beles beltz negro
beri berri nuevo
beti beti siempre
bil bildu reunir
bilos biluzi desnudo
bios bihotz corazon
biscar bizcar lomo (carne)
biur bihur, bildu atadura
borste bortz cinco
cenn zen difunto
-co -ko (sufijo)
dama damu arrepentido, apenado
dua dohain gracia
duedoarka deiadarka gritar, invocar
(e)bagi ebaki cortar
(e)gile egile creador
ebanen ibeni colocar, erigir
egien egia verdad
ekiar eraiki hacer, dar, construir
ekiar/ekien egin hacer
-en -terminacion posesiva vascuence actu;
enmi -terminacion posesiva vascuence actu;
ennekes eneko nombre propio
erri herri pueblo
es ez no
eseri ezarri colocar
eske eske pedir, orar
gandela gandelo candela
gis (a) giza hombres/mujeres
gu gure nuestro
gune gune lugar
VN:F [1.8.8_1072]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)